Theo ThS Nguyễn Phước Tuyên – nguyên Giám đốc Trung tâm Khuyến nông tỉnh Đồng Tháp – nhiều dữ liệu chuyên ngành trong nước và thế giới cho thấy hiện nhiều quốc gia đang trong tình trạng dư thừa lúa gạo. Đáng chú ý là điều này không chỉ xảy ra ở quốc gia có thế mạnh xuất khẩu gạo, mà còn xuất hiện tại nhiều quốc gia thường xuyên nhập khẩu gạo.
Tại Ấn Độ, quốc gia hàng đầu thế giới về xuất khẩu gạo được dự báo dư thừa lúa gạo lên đến trên 40 triệu tấn. Hiện quốc gia này đang triển khai chiến lược mở rộng thị trường xuất khẩu.
Trong khi đó các quốc gia thường xuyên nhập khẩu gạo như Philippines, Indonesia… cũng đang trong tình trạng dư thừa, hoặc hạn chế nhập khẩu.
Tại Indonesia, chính sách thu mua mạnh mẽ của Chính phủ, cùng với nguồn dự trữ lên đến 3 triệu tấn, đã tạo ra lượng tồn kho kỷ lục. Vì thế đến cuối năm 2025 quốc gia này không cần nhập khẩu gạo.
Còn Philippines, không chỉ ban hành lệnh tạm ngừng nhập khẩu gạo từ 1.9.2025, Chính phủ quốc gia này còn ban hành Sắc lệnh Hành pháp (EO) số 100, thiết lập một cơ chế giá sàn quốc gia nhằm đảm bảo cho người sản xuất đạt lợi nhuận đủ để bù đắp chi phí sản xuất ngày càng tăng và các rủi ro do biến đổi khí hậu…
Những biến động này đã tác động lớn đến tình hình tiêu thụ nội địa của các quốc gia xuất khẩu gạo, trong đó có Việt Nam.
Theo thống kê của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, tính đến ngày 15.10.2025, cả nước xuất khẩu được trên 7 triệu tấn gạo, kim ngạch đạt 3,588 tỉ đô la. Điều đáng nói là con số này có giảm nhẹ (4,4%) về khối lượng, nhưng lại giảm mạnh về kim ngạch (gần 22%) so cùng kỳ năm 2024. Điều này đã tác động đến khả năng tiêu thụ trong nước, ảnh hưởng trực tiếp đến lợi nhuận của người trồng lúa.
Theo nhận định của Trung tâm Thông tin và Dịch vụ Nông nghiệp và Môi trường, hiện giá thu mua lúa tại nhiều địa phương có dấu hiệu chựng lại, thậm chí là giảm do các doanh nghiệp không còn tiếp tục đẩy mạnh thu mua. Trong lúc giá lúa IR50404 và OM6906 (khô) ở Đồng Tháp dậm chân ở mức 6.600 đồng/kg, thì tại TP Cần Thơ (Hậu Giang cũ), giá lúa này tiếp tục giảm 100 – 300 đồng/kg. Trong bối cảnh thị trường xuất khẩu đang tiềm ẩn nhiều khó khăn, sẽ khó có cơ hội để giá thu mua lúa tăng trở lại trong dịp cuối năm
